Plisy okienne są częścią znacznie większej historii niż historia osłon okiennych. Ten sam gest — regularne zaginanie płaskiego materiału — od dekad pojawia się w modzie, a dziś odnajdujemy jego echo w lampach, meblach, szkle, ceramice i eksperymentalnych obiektach. Harmonijka okazuje się nie tyle wzorem, ile sposobem myślenia o powierzchni: pozwala zamienić dwa wymiary w trzy bez dodawania ornamentu.
Dlatego na plisy bezinwazyjne Rimbo można spojrzeć zupełnie inaczej niż przez pryzmat ich użytkowej funkcji. W pierwszej odsłonie serii „Materiał pod lupą” interesuje nas to, co dzieje się z materiałem, kiedy przestaje być płaski.
Spis treści
- Jedno zagięcie zmienia niewiele. Sto zmienia wszystko
- Plisa nie należy tylko do mody
- Kiedy moda spotyka projektowanie przedmiotów
- Plisy okienne jako część tego samego języka
- Rytm zamiast ornamentu
- Dlaczego harmonijka wciąż wraca?
Jedno zagięcie zmienia niewiele. Sto zmienia wszystko
Płaska kartka pozostaje kartką. Po złożeniu jej w harmonijkę zaczyna utrzymywać własną formę, rzucać cień i zmieniać wygląd zależnie od kierunku patrzenia. Materiał pozostaje ten sam, ale jego zachowanie wizualne jest już zupełnie inne.
To właśnie jedna z najbardziej interesujących właściwości plisowania. Powtarzalne załamania budują rytm, światłocień i trójwymiarowość bez konieczności nanoszenia na powierzchnię dodatkowego wzoru.
Każda kolejna krawędź reaguje nieco inaczej na światło. Jedna część pozostaje jasna, druga wpada w delikatny cień. Z kilku metrów widzimy uporządkowaną strukturę; z bliska — serię niewielkich płaszczyzn.
Plisa staje się więc czymś pomiędzy materiałem a konstrukcją.
Plisa nie należy tylko do mody
Najbardziej oczywiste skojarzenie prowadzi oczywiście do ubioru. Plisowane spódnice pokazują tę zasadę niemal podręcznikowo: płaska tkanina po odpowiednim uformowaniu zaczyna budować objętość i zmieniać się podczas ruchu.
Historia tego zabiegu jest jednak ciekawa właśnie dlatego, że projektanci nie zamknęli go w świecie garderoby.
Harmonijkowe powierzchnie odnajdujemy w papierowych kloszach lamp, przestrzennych obiektach, parawanach czy eksperymentalnych meblach. W szkle podobny efekt wizualny dają rytmiczne żłobienia. Nawet twardy materiał może więc przejąć język, który intuicyjnie kojarzymy z miękką tkaniną.
Granice między modą, wzornictwem i architekturą okazują się tutaj wyjątkowo płynne.
Kiedy moda spotyka projektowanie przedmiotów
Świetnym przykładem takiego przepływu jest Issey Miyake. Plisowanie stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów języka projektowego japońskiej marki, ale historia nie zatrzymała się na ubraniach.
Vogue Polska opisywał w 2026 roku projekt „The Paper Log: Shell and Core”, przygotowany przez Issey Miyake we współpracy z Ensamble Studio. W ramach projektu wykorzystano sprasowane rolki papieru będące produktem ubocznym procesu tworzenia plisowanych ubrań i przekształcono je między innymi w prototypy mebli.
Przeczytaj artykuł Vogue Polska o przenikaniu się mody i designu
To szczególnie interesujący przykład, ponieważ pokazuje coś więcej niż powierzchowne podobieństwo dwóch przedmiotów. Proces związany z plisowaniem staje się punktem wyjścia do eksperymentowania z zupełnie inną skalą, funkcją i materiałem.
Plisa wychodzi z szafy i zaczyna żyć własnym życiem.
Plisy okienne jako część tego samego języka
W tym miejscu możemy wrócić do okna — ale już z zupełnie innym punktem odniesienia.
Charakterystyczna powierzchnia, którą tworzą plisy okienne, również nie jest płaska. Materiał zostaje uformowany w regularną harmonijkę. Rimbo opisuje ją jako efekt specjalistycznego sprasowania tkaniny; właśnie od tej konstrukcji pochodzi nazwa samej plisy. Rolety
Nie oznacza to oczywiście, że osłona okienna i eksperymentalny fotel są tym samym obiektem. Łączy je natomiast pewna logika projektowa.
Zamiast nadrukować wzór na powierzchni, można stworzyć wzór z powierzchni.
W przypadku plis okiennych rytm jest drobny i uporządkowany. Kolejne załamania tworzą poziome linie, a pomiędzy nimi pojawiają się minimalne różnice światła i cienia. Zwykła płaszczyzna tkaniny zaczyna mieć relief.
I właśnie dlatego harmonijkowa forma jest czymś więcej niż charakterystycznym wyglądem jednego rodzaju produktu.
Rytm zamiast ornamentu
W projektowaniu istnieje ogromna różnica pomiędzy powierzchnią pokrytą wzorem a powierzchnią, która sama jest wzorem.
Pierwszą można ozdobić nadrukiem. Drugą trzeba zaprojektować przestrzennie.
Ryflowane szkło zmienia się wraz z perspektywą. Frezowany front mebla reaguje na boczne światło. Plisowany klosz lampy tworzy serię powtarzalnych krawędzi. Plisy okienne wykorzystują tę samą fascynację rytmem, choć w znacznie subtelniejszej skali.
Dlatego jednolity kolor wcale nie musi oznaczać jednolitej powierzchni. Biel może mieć głębię. Szarość może tworzyć rytm. Materiał pozbawiony nadruku może być wizualnie bogatszy niż powierzchnia pokryta dekoracyjnym motywem.
To bardzo współczesne podejście do dekoracyjności: zamiast dokładać ornament, projektant pozwala przemówić konstrukcji materiału.
Dlaczego harmonijka wciąż wraca?
Być może dlatego, że jest jednocześnie banalnie prosta i zaskakująco przestrzenna.
Nie wymaga skomplikowanego motywu graficznego. Jej podstawą jest powtórzenie jednego gestu: zagięcia. Dopiero jego konsekwencja tworzy coś większego — rytmiczną powierzchnię reagującą na światło, perspektywę i skalę.
W modzie może poruszać się razem z ciałem. W lampie buduje bryłę. W meblu może stać się eksperymentem konstrukcyjnym. W szkle jego odpowiednikiem są regularne żłobienia. A plisy okienne pokazują ten język projektowy na dużej, architektonicznej płaszczyźnie szyby.
I chyba właśnie dlatego plisa tak dobrze wymyka się przypisaniu do jednej epoki czy kategorii.
Nie jest stylem. Jest zasadą budowania formy.
To dobry punkt wyjścia dla całej serii „Materiał pod lupą”. Chcemy przyglądać się przedmiotom nie przez pytanie „co potrafią?”, ale przez znacznie ciekawsze: dlaczego właściwie wyglądają właśnie tak?
Inne materiały, kolory i rozwiązania wykorzystywane we współczesnych wnętrzach można znaleźć również w ofercie Rimbo.
0 komentarzy