Architektura wyłączenia zaczyna się od prostego pytania: czy mieszkanie potrafi dać nam sygnał, że dzień naprawdę się skończył? Ten sam stół służy dziś do śniadania, pracy i kolacji, sofa jest miejscem odpoczynku i przeglądania maili, a ekran laptopa pojawia się w przestrzeni, która jeszcze chwilę wcześniej była salonem. Dom nauczył się wielozadaniowości. Znacznie gorzej wychodzi mu wyznaczanie końca.
Nie chodzi przy tym o projektowanie kolejnego „idealnego miejsca do relaksu”. Interesują nas fizyczne gesty, które zmieniają status przestrzeni: zamknięcie laptopa, schowanie rzeczy związanych z pracą, zamknięcie drzwi czy opuszczenie rolety zaciemniającej termicznej. Niewielkie czynności mogą powiedzieć coś bardzo konkretnego: na dzisiaj wystarczy.
Spis treści
- Dom, który nigdy nie kończy pracy
- Czym właściwie jest architektura wyłączenia?
- Granica nie zawsze potrzebuje ściany
- Projektowanie momentu OFF
- Dlaczego fizyczne gesty mają znaczenie?
- Dom nie musi być cały czas gotowy
Dom, który nigdy nie kończy pracy
Wielofunkcyjność stała się jednym z najważniejszych wymagań stawianych współczesnym mieszkaniom. Projektujemy ruchome stoły, modułowe meble, ukryte miejsca do przechowywania i przestrzenie, które potrafią błyskawicznie zmieniać zastosowanie.
To rozwiązanie bardzo praktycznego problemu. Metraż pozostaje ten sam, podczas gdy liczba czynności wykonywanych w domu rośnie. Problem pojawia się wtedy, kiedy funkcje zaczynają się na siebie nakładać.
Gabinet nie zawsze jest osobnym pokojem, który można zamknąć o 17:00. Czasami jest stołem w jadalni. Laptop znika, ale miejsce pozostaje dokładnie to samo. Granica między pracą a czasem prywatnym staje się więc bardziej umowna niż przestrzenna.
Nie jest to wyłącznie obserwacja wnętrzarska. Centralny Instytut Ochrony Pracy w materiałach dotyczących psychicznego odłączania się od pracy wskazuje m.in. na znaczenie rytuału zakończenia dnia oraz zmiany przestrzeni, szczególnie podczas pracy z domu. CIOP-PIB
I właśnie tutaj projektowanie zaczyna spotykać się z psychologią codzienności.
Czym właściwie jest architektura wyłączenia?
Architektura wyłączenia nie jest nazwą oficjalnego stylu wnętrzarskiego. Traktujemy ją raczej jako sposób myślenia o domu: skoro projektujemy przestrzeń pod rozpoczęcie różnych aktywności, możemy również projektować ich zakończenie.
Biurko można otworzyć, ale można je również zamknąć. Przesuwne drzwi potrafią połączyć dwa pomieszczenia, a później ponownie je rozdzielić. Ekran może zniknąć za frontem mebla. Przedmioty związane z pracą mogą po jej zakończeniu przestać znajdować się w zasięgu wzroku.
Granica nie musi być spektakularna.
Czasami wystarczy, że jest czytelna.
To odwraca popularny sposób myślenia o wielofunkcyjności. Zamiast pytać wyłącznie: „ile rzeczy może robić to pomieszczenie?”, zaczynamy pytać: „czy potrafi przestać je robić?”
Granica nie zawsze potrzebuje ściany
Przez większość historii architektury funkcje rozdzielały przede wszystkim ściany i drzwi. Współczesne mieszkania coraz częściej działają inaczej. Kuchnia łączy się z salonem, jadalnia z miejscem pracy, a strefy przenikają się bez jednoznacznych podziałów.
Dlatego granice zaczynamy tworzyć drobniejszymi środkami.
Zmiana oświetlenia może zakończyć jedną część dnia. Zamknięty sekretarzyk przestaje przypominać o pracy. Przesunięty panel oddziela niewielką strefę. Nawet odłożenie konkretnych przedmiotów może zmienić sposób, w jaki odczytujemy przestrzeń.
W tym sensie architektura wyłączenia nie wymaga dodatkowego pokoju. Jest raczej projektowaniem transformacji.
Polski materiał CIOP dotyczący pracy zdalnej mówi wprost o sygnalizowaniu końca pracy: podsumowaniu zadań, zaplanowaniu tych niedokończonych i stworzeniu wyraźnego rytuału zamknięcia dnia. CIOP
Materiał CIOP o nawykach i granicach podczas pracy zdalnej
Projektowanie momentu OFF
Wnętrza bardzo dobrze komunikują rozpoczęcie aktywności. Zapalamy lampkę przy biurku i zaczynamy pracować. Rozkładamy matę i zaczynamy ćwiczyć. Włączamy ekran i pokój zmienia się w domowe kino.
Rzadziej zastanawiamy się nad komunikatem odwrotnym.
Tutaj ciekawą rolę zaczynają odgrywać elementy, które potrafią fizycznie zmienić stan przestrzeni. Jednym z nich może być roleta zaciemniająca termiczna. Nie dlatego, że miałaby magicznie oddzielać pracę od odpoczynku, ale dlatego, że jej opuszczenie jest konkretnym, widocznym gestem zmieniającym charakter okna i całego pomieszczenia.
Podobnie działa zamknięcie laptopa. Sam komputer przecież nie znika. Zmienia się jednak jego status: przed chwilą był narzędziem pracy, teraz jest zamkniętym przedmiotem.
To subtelna różnica, ale właśnie z takich różnic składa się codzienność.
Dlaczego fizyczne gesty mają znaczenie?
W domu szczególnie łatwo utracić moment przejścia. Po pracy w biurze istniała droga powrotna: wyjście z budynku, spacer, samochód, autobus, zmiana otoczenia. Home office potrafi skrócić tę drogę do kilku kroków między stołem a sofą.
Polskie źródła psychologiczne zwracają uwagę, że brak fizycznego rozdzielenia przestrzeni zawodowej i prywatnej może utrudniać wyznaczanie granic podczas pracy zdalnej. welovelife.pl
Nie oznacza to, że wnętrze rozwiąże problem przeciążenia. Byłoby to zbyt prostym wnioskiem. Może jednak wspierać czytelne przejścia pomiędzy aktywnościami.
I tutaj architektura wyłączenia staje się interesująca nie jako kolejny trend do skopiowania, lecz jako pytanie projektowe. Co w moim mieszkaniu informuje mnie, że praca się skończyła? Co zmienia się wieczorem? Które rzeczy pozostają stale widoczne, mimo że nie chcę już z nich korzystać?
Projektowanie domu może dotyczyć nie tylko tego, co chcemy uruchamiać, ale również tego, co chcemy umieć zamknąć.
Dom nie musi być cały czas gotowy
Przyzwyczailiśmy się mówić o elastyczności wnętrz jak o zdolności do wykonywania coraz większej liczby zadań. Być może kolejnym krokiem jest zupełnie odwrotna umiejętność.
Dobre wnętrze nie tylko pozwala rozpocząć aktywność. Pozwala ją zakończyć.
Czasami zrobią to drzwi. Czasami zamykany mebel. Innym razem schowany komputer, wyłączony ekran albo opuszczona roleta. Ważniejsze od konkretnego rozwiązania jest samo pojawienie się granicy.
Dlatego roleta zaciemniająca termiczna może być w tej historii elementem architektury, a nie bohaterem technicznego poradnika. Jest jednym z wielu przedmiotów, za pomocą których przestrzeń może zmieniać swój stan.
Może właśnie tego potrzebują wielofunkcyjne mieszkania: nie kolejnej funkcji, lecz możliwości powiedzenia „koniec na dziś”.
Więcej rozwiązań przeznaczonych do współczesnych wnętrz znajduje się w sklepie Rimbo.
0 komentarzy